Η ανάπτυξη της όρασης στα παιδιά

Η όραση των μωρών περνάει πολλές φάσεις τους πρώτους μήνες μετά τη γέννηση.

Εστίαση και ικανότητα να ακολουθούν τα αντικείμενα

Τα νεογέννητα μωρά έχουν περιφερική όραση (η ικανότητα να βλέπουν στις άκρες) και μέσα σε μερικές εβδομάδες της ζωής τους σταδιακά αναπτύσσουν την ικανότητα να εστιάζουν σε ένα αντικείμενο ή σε ένα σημείο μπροστά από αυτό.

Στην ηλικία ενός μηνός, το μωρό μπορεί να εστιάζει για σύντομο χρόνο σε αντικείμενα που βρίσκονται σε απόσταση μέχρι ένα μέτρο.

Σε ηλικία δύο μηνών, τα βρέφη μπορούν να ακολουθούν τα αντικείμενα, επειδή ο συντονισμός των ματιών τους αλλά και η αντίληψη του βάθους βελτιώνεται.

Στην ηλικία των τριών μηνών έχουν τον έλεγχο του χεριού τους ο οποίος αρκεί για να το περιφέρουν σε κοντινά κινούμενα αντικείμενα. Αν τα μάτια του μωρού δεν λειτουργούν μαζί για να εστιάζουν και να μπορεί να ακολουθεί τα αντικείμενα μέχρι την ηλικία των 3 μηνών, τότε πρέπει να απευθυνθείτε σε οφθαλμίατρο.

Η όραση για την μακρινή απόσταση συνεχίζει να αναπτύσσεται στους πρώτους μήνες. Στην ηλικία των 4 μηνών το μωρό μπορεί να χαμογελάει όταν βλέπει τους γονείς του μέσα στο δωμάτιο, αλλά επίσης μπορούν να βλέπουν αντικείμενα από το παράθυρο έξω από το δωμάτιο.

Φως και εικόνες

Φως και ΕικόνεςΣτη γέννηση, τα μωρά είναι πολύ ευαίσθητα στο έντονο φως, και οι κόρες των ματιών τους παραμένουν πολύ μικρές (σε μύση όπως λέγεται επιστημονικά), για να περιορίσουν το φως που μπαίνει μέσα στο μάτι. Μετά από 2 περίπου εβδομάδες, οι κόρες των ματιών αρχίζουν να γίνονται μεγαλύτερες, και τα μωρά μπορούν να βλέπουν τις διακυμάνσεις στις αποχρώσεις ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι. Όσο αναπτύσσεται ο αμφιβληστροειδής (ο φωτοευαίσθητος ιστός μέσα στο μάτι) , τόσο βελτιώνεται και η ικανότητα του μωρού να βλέπει και να αναγνωρίζει σχήματα. Υψηλής αντίθεσης εικόνες όπως οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες ή τα πολύ απλά σχήματα προσώπου είναι πολύ πιθανό να ελκύουν την προσοχή των μωρών, στις πρώτες εβδομάδες.

Το ανθρώπινο πρόσωπο είναι πάντα η αγαπημένη εικόνα των μωρών. Όταν κάποιος κρατάει ένα μωρό, τότε το μωρό θα κοιτάζει προσηλωμένο στο πρόσωπο του ατόμου αυτού, και ειδικά στα μάτια. Όσο το εύρος της όρασης του μωρού αυξάνεται στον πρώτο μήνα, τόσο αυτό θα μπορεί  να δει ολόκληρο το πρόσωπο ενός ατόμου, και να αντιδρά περισσότερο στις εκφράσεις του προσώπου- στους μορφασμούς.

Αντίληψη των χρωμάτων

Αντίληψη των χρωμάτων

Στα μωρά η αντίληψη των χρωμάτων ωριμάζει περίπου με τον ίδιο περίπου ρυθμό όπως και οι οπτικές του ικανότητες.

Σε ηλικία ενός μηνός, είναι ευαίσθητα στη φωτεινότητα και στην ένταση των χρωμάτων, και κοιτάνε περισσότερο στα μαύρα χρώματα και στις αντιθέσεις των σχημάτων, παρά στα φωτεινότερα χρώματα.

Περίπου στην ηλικία των 4 μηνών, τα μωρά μπορούν να διαχωρίζουν και να αντιδρούν σε όλο το φάσμα και τις αποχρώσεις των χρωμάτων.

Η ανάπτυξη της όρασης στα παιδιά της  προσχολικής και σχολικής ηλικίας.

Η εστίαση, η παρακολούθηση των αντικειμένων, η αντίληψη του βάθους, και άλλες παράμετροι της όρασης συνεχίζουν να αναπτύσσονται κατά την πρώιμη και μεσαία παιδική ηλικία. Η σύγκλιση, η ικανότητα να κοιτάνε και να εστιάζουν και τα 2 μάτια το ίδιο αντικείμενο ταυτόχρονα, αναπτύσσεται περισσότερο περίπου στην ηλικία των 7 ετών, και αυτός είναι ο λόγος που το όποιο πρόβλημα που έχει ένα παιδί σχετικά με την ικανότητα εστίασης ή ευθυγράμμισης των ματιών του, πρέπει να λυθεί πριν από αυτή την ηλικία.

Φυσιολογικά τα περισσότερα παιδιά έχουν υπερμετρωπία αλλά μπορούν να δουν μακριά σε όλες τις αποστάσεις. Η μυωπία και ο αστιγματισμός μπορεί να κληρονομούνται.

Οι διαθλαστικές ανωμαλίες, είναι ένας πιθανός λόγος για θολή όραση, γι’αυτό είναι σημαντικό το παιδί να εξεταστεί άμεσα, αν έχει συμπτώματα.

Τα πιο συχνά διαθλαστικά προβλήματα σε παιδιά είναι:
Μυωπία , υπερμετρωπία, αστιγματισμός ή και συνδυασμός του αστιγματισμού με ένα από τα άλλα 2 διαθλαστικά προβλήματα.

Μυωπία

Το μάτι είναι μεγαλύτερο από το φυσιολογικό, ή έχει κερατοειδή πολύ απότομο, και έτσι οι ακτίνες του φωτός εστιάζονται εμπρός από τον αμφιβληστροειδή. Τα κοντινά αντικείμενα δείχνουν καθαρά, αλλά τα μακρινά αντικείμενα φαίνονται θολά.

Μυωπία

Υπερμετρωπία

Το υπερμετρωπικό μάτι είναι μικρότερο του φυσιολογικού. Το φως από τα κοντινά αντικείμενα, δε μπορεί να εστιάζει καθαρά επάνω στον αμφιβληστροειδή. Οι λέξεις επάνω σε μια σελίδα, θα φαίνονται θολές, ή θα είναι πολύ δύσκολο να κάνει το άτομο κοντινές εργασίες όπως το να περάσει κλωστή μέσα από μια βελόνα.

Υπερμετρωπία

Αστιγματισμός

Ο αστιγματισμός παραμορφώνει ή θολώνει την όραση, και τα μακρινά αλλά και στα κοντινά αντικείμενα. Όταν έχει κάποιος αστιγματισμό, ο κερατοειδής (το διαφανές μπροστινό μέρος του ματιού), είναι πιο κυρτό σε μια κατεύθυνση παρά σε μια άλλη, όπως μια μπάλα του ράγμπι. Ο φυσιολογικός κερατοειδής είναι κυκλικός και ομαλός, όπως μια μπάλα του μπάσκετ. Είναι πιθανό να έχει κάποιος αστιγματισμό σε συνδυασμό με μυωπία ή υπερμετρωπία.

Πολλές καταστάσεις μπορούν να επηρεάσουν την όραση σε παιδιά. Η πρώιμη διάγνωση και θεραπεία, είναι πολύ σημαντική στην διατήρηση της υγείας των ματιών του παιδιού.  Να κάνετε τακτικά προληπτικούς ελέγχους για να διατηρείτε την υγεία των ματιών του παιδιού σας.

Διαταραχές εστίασης και ευθυγράμμισης των ματιών που επηρεάζουν την όραση.

Αν νομίζετε ότι μπορεί να υπάρχει οποιαδήποτε από τις παρακάτω καταστάσεις, τότε πρέπει να απευθυνθείτε σε ειδικό οφθαλμίατρο.

Αμβλυωπία

Είναι ένας όρος που σημαίνει μειωμένη όραση ενός ματιού, η οποία δεν αναπτύχθηκε φυσιολογικά – συνήθως στην πρώιμη παιδική ηλικία.  Η κατάσταση μερικές φορές ονομάζεται : ‘‘τεμπέλικο μάτι’’ και συμβαίνει όταν η όραση είναι πολύ καλύτερη στο ένα μάτι από το άλλο , και η όραση στο χειρότερο μάτι δε μπορεί να βελτιωθεί με γυαλιά. Έχει συχνότητα 2-3 % στις Η.Π.Α.

Τι θα πρέπει να κοιτάτε

Η αμβλυωπία μπορεί να είναι το αποτέλεσμα στραβισμού. Το ένα μάτι όταν κοιτάζει ευθεία, το άλλο μπορεί να κοιτάζει προς τα μέσα, επάνω ή προς τα έξω. Το μάτι μπορεί να ΄΄φεύγει΄΄ είτε μόνιμα, είτε περιστασιακά. Οι εικόνες -τα ΄΄σήματα΄΄-από το μάτι που ΄΄φεύγει΄΄  έχουν ΄΄σβηστεί΄΄από τον εγκέφαλο για να μην βλέπει το άτομο διπλά, και έτσι το παιδί χρησιμοποιεί μόνο το μάτι που βλέπει καλύτερα. Ο στραβισμός παρουσιάζεται στο 4% των παιδιών στις Η.Π.Α. Αμβλυωπία μπορεί να προκύψει και από άλλες αιτίες εκτός του στραβισμού.

Τι να κάνετε

Αν φαίνεται ότι η όραση του ενός ματιού είναι χειρότερη από του άλλου ματιού, τότε το παιδί πρέπει να εξεταστεί από ειδικό οφθαλμίατρο.

"Θολά" μάτια

Αν η επιφάνεια του ματιού, η οποία φυσιολογικά είναι διαυγής, φαίνεται να είναι θολή, τότε το παιδί μπορεί να έχει καταρράκτη, ή κάποια πάθηση που να χρειάζεται θεραπεία.

Πτώση βλεφάρου

Παράδειγμα πτώσης βλεφάρου

Η πτώση αφορά ένα βλέφαρο που πέφτει και καλύπτει το μάτι, είτε λίγο είτε πολύ,  και έτσι εμποδίζει την όραση.

Γιατί η τακτική προληπτική εξέταση είναι τόσο σημαντική;

Η καλή όραση είναι το κλειδί στην φυσική ανάπτυξη ενός παιδιού, στην επιτυχία στο σχολείο, και στη γενική του κατάσταση. Το σύστημα της όρασης δεν είναι εντελώς ανεπτυγμένο στα μωρά και στα μικρά παιδιά, και η ίση συμβολή και των δύο ματιών είναι σημαντική για την ομαλή ανάπτυξη των κέντρων όρασης του εγκεφάλου. Εάν τα μάτια ενός μικρού παιδιού, δεν μπορούν να στείλουν καθαρές εικόνες στον εγκέφαλο, τότε η όραση του ατόμου αυτού μπορεί να επηρεαστεί και να μην μπορεί να διορθωθεί  αργότερα στη ζωή του. Αλλά αν τα προβλήματα διαγνωστούν νωρίς, είναι πολύ πιθανό να μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.

Πότε και πως πρέπει να γίνει ο προληπτικός έλεγχος ;

Προληπτικός έλεγχοςΕίναι πολύ σημαντικό να γίνει έλεγχος της όρασης του παιδιών, μόλις γεννηθούν, που σημαίνει: άμεσα στη βρεφική ηλικία, στην προσχολική αλλά και σχολική ηλικία.

Η Αμερικανική ακαδημία οφθαλμολογίας προτείνει τα παρακάτω:

Νεογέννητα: ο παιδίατρος μπορεί να κάνει βυθοσκόπηση (επίσης να ελέγξει τα αντανακλαστικά της κόρης), και να ελέγξει την φωτεινή αντανάκλαση (σημαντικός δείκτης ότι τα μάτια είναι φυσιολογικά). Ο ειδικός οφθαλμίατρος θα πρέπει να κάνει  αναλυτική εξέταση σε πρώτη φάση, ειδικά αν το παιδί γεννήθηκε πρόωρο, ή έχει ιστορικό διάφορων  ιατρικών προβλημάτων από άλλες αιτίες, ή έχει προβλήματα ή έχει οικογενειακό ιστορικό σοβαρών προβλημάτων όρασης στην παιδική ηλικία.

Τα νεογνά: ένας δεύτερος προληπτικός έλεγχος  πρέπει να γίνεται από τον παιδίατρο σε ηλικία από 6 – 12 μηνών.

Προσχολική ηλικία: μεταξύ 3 και 3,5 ετών  η όραση και η ευθυγράμμιση των ματιών πρέπει να ελέγχονται από τον παιδίατρο, και επί εμφάνισης περαιτέρω προβλημάτων, τότε να παραπέμπεται σε οφθαλμίατρο.

Ο έλεγχος της όρασης του παιδιού πρέπει να γίνεται όταν το παιδί είναι λίγο μεγάλο για να μπορεί να συνεργάζεται και να μπορεί να μας πει διάφορα σχήματα και ζωάκια.

Τα περισσότερα παιδιά δεν θα χρειαστεί να βάλουν γυαλιά.

Αν υποψιάζεστε ότι υπάρχει κάτι από τα παρακάτω:  η όχι καλή ευθυγράμμιση των ματιών, το τεμπέλικο μάτι, οι διαθλαστικές ανωμαλίες, (μυωπία-αστιγματισμό- υπερμετρωπία) ή οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα εστίασης, τότε το παιδί πρέπει να εξεταστεί πολύ αναλυτικά, από ειδικό οφθαλμίατρο. Είναι πολύ σημαντικό να αρχίσει η θεραπεία πολύ γρήγορα, για να διορθωθεί η όραση και τα πλεονεκτήματα της διόφθαλμης όρασης – όπως η στερεοσκοπική αντίληψη των αντικειμένων και των εικόνων.

Σχολική ηλικία: όταν το παιδί μπαίνει στο σχολείο, ή όταν υποψιάζεστε ένα πρόβλημα, τότε τα μάτια των παιδιών πρέπει να εξετάζονται για τον έλεγχο της όρασης τους, και για την ευθυγράμμιση τους. Η μυωπία είναι η πιο συχνή διαθλαστική ανωμαλία σε αυτές τις ηλικίες, και μπορεί να διορθωθεί με γυαλιά.

Κωνσταντίνος Γ. Χατζηνικόλας, MD

Κωνσταντίνος Γ. Χατζηνικόλας, MD

Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Ειδικευθείς στη Μεγάλη Βρετανία
Εξειδικευθείς στην αντιμετώπιση της Διαβητικής Αμφιβληστροειδοπάθειας και της Ηλικιακής Εκφύλισης της Ωχράς κηλίδας. (Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Newcastle - Αγγλία)

Copyright 2017 - All Rights Reserved

Ο Σχεδιασμός και η Ανάπτυξη της ιστοσελίδας έγινε από την RodosWebs